Month: October 2024

1.Լրացրո՛ւ նախադասությունները։ Եթե-ից առաջ ստորակետը չմոռանաս դնել։ կանֆետ լիք ուտել եթե դա թույլատրվեր:

ես նրանց հետ կխոսայ որ նրանք չ կծեն մարդկանց եթե  շները խոսել կարողանային:

ես սաղին կ հրավիրեյ ծնունդ եթե բոլոր մարդիկ բարեկամներ լինեին:

ես լիք քախցր կուտեյ եթե ես ամեն ինչ կարողանայի:

ես մոլորակի հետ կ խաղայ եթե մոլորակները մեզ մոտ լինեին։

ես նրանց հետ կ խաղայ եթե բոլոր մեծահասակները երեխա դառնային։

ես դաս չեի անի եթե ինձ դրա համար չպատժեին։

կախարդեի սաղին եթե կախարդական քար ունենայի։ ես լիք կ քայլեի եթե օվկիանոսի վրայով կարողանայի քայլել։

2. Փակագծում տրված գոյականները գրի´ր եզակի կամ հոգնակի ձևով։ Ընդգիր այն բառը, որի միջոցով գտար ճիշտ ձևը։

(Տղա) համարձակ աոաջ եկավ: (Օր) ամառանոցում արագ ու հետաքրքիր են անցնում: Ծովափի ժայռերին թառել են սպիտակ (թռչուն): (Ոստիկան) այդ տանը մի իսկական գա­զանանոց հայտնաբերեցին: (Մարդ) կարող են հիսուն ձևով «այո» ասել, բայց այդ բառի գրության միայն մեկ (ձև) կա: Այդ լճի (ջուր) երբեք չի սաոչում: Մաքուր, անձրևից դեռ թաց (փողոց) դատարկ էր: Հավանաբար (մարդ) քնած էին:

 3Նախադադասությունն  ընդարձակի´ր՝ ո՞ւմ  կամ ինչի՞ հարցերին  պատասխանող  բառեր կամ բառակապակցություններ  ավելացնելով:

• Մարգերը ջրվեցին նոր շլանգով :
• Քույրը երաժիշտ է ինք կնվագեր:
• Նկարն անհետացել էր ման կգայ:
• Մոխիրը տաք է մի կպեք մոխիրին:

4.  Բնակավայր կամ տեղանք  ցույց տվող բառերին  այնպիսի ածանցներ ավելացրո´ւ,  որ նոր բառերը տվյալ տեղի բնակիչ  իմաստն արտահայտեն: Ընդգծի՛ր այդ ածանցները։
Օրինակ լեռ — լեռնցի:

Երևան-երեվալ

քաղաք -աղ

Վան-վանեցի

Մուշ-մոշ

Աշտարակ-արտաշատ

Արտաշատ-աշտարակ

Դվին-հիվանդ

Կարս-կարաս

Գյումրի -մուր

Լոռի- լուսին

Ամերիկա-երիկ

  Լոնդոն-վոտ

սար-կարաս

գյուղ-ղեկ

Վրաստան-հայաստան

Ինչո՞ւ մեծատառով գրվող բառերր փոքրատառով դար­ձան:

5. Տրված բառերը գործածելով՝ պատմությո´ւն հորինիր:

Անմեղ, ակնոց, փչակ, արքա, ատամ, արմունկ, ամբողջ, որջ, կճուճ, մեղր, արջ, կարճ, փախչել:

1. Համառոտ փոխադրիր՝ ուրիշի ուղղակի խոսքերը դարձնելով անուղղակի:

Մի անգամ մեծ ձուկը փոքր ձկանն ասաց,
-Սա կարթ Է: Զգո՜ւ յշ եղիր, հանկարծ չկպչե՜ս ու չբռնե՜ս:
-Ինչո՞ւ,- նա զարմացավ փոքր ձուկը:
-Երկու պատճաոով,- պատասխանեց մեծը ձուկը:- Նախ՝ եթե դու կարթը բռնես, քեզ կորսան, կթաթախեն ալյուրի մեջ. կտապակեն թավայում ու հետո անուշ կանեն քեզ : Եվ երկրորդ պատճառն այն է, որ ես ինքս եմ ուզում քեզ ուտել,- նա բացատրեց մեծ ձկան:

2. Տրված նախադասություններում տարբեր գույներով նշիր գործողություն կատարող բառը՝ ենթական, և ենթակայի գործողությունը ցույց տվող բառը՝ ստորոգյալը:
Ձիերը խրխնջում էին դաշտում: ստորոգյալ
Կապույտ երկնքում պայծառ շողում էր ամռան արևը: ենակա
Աղջիկը երկար սպասեց հայրիկին: ենթակայի
Աշնան արևը լավ չի տաքացնում:ստորգյալ
Աշնանը թռչունները չվում են տաք երկրներ: ենթակա
Ամեն առավոտ մեր հարևան այգուց լսվում է աքաղաղի կանչը: ստորոգյալ
Ամառային արձակուդները ես անցկացնելու եմ տատիկիս տանը՝ գյուղում: ստորոգյալ
Կատվից վախեցած մկները թաքնվեցին մառանի մութ անկյուններում: ենթակա

3. Տրված նախադասությունների ստորոգյալները համաձայնեցրու ենթակաների հետ:
Օրինակ՝ Ինձ մոտ նոր դասագրքեր կա: — Ինձ մոտ նոր դասագրքեր կան:

Գարնանը օրերը երկարում է: գարանան օրեր կարճանում են
Նրա մազերը սև է: նրա մազեր սպիտակ են
Քո երգերն ամբողջ քաղաքում երգվում է: քո երգեր չի լնում երգեր
Կատվի աչքերը ճրագի պես վառվում էր:
Ուրախ էր անցնում նրա օրերը: վատ էին անցնում նրա օրեր
Ցրտերն ընկավ: ամառ եկավ
Ջրերը կտրվեց: ջրեր եկան
Գրածիդ մեջ սխալներ կա: նրա գրածի մեջ սխալ չկա
Քաղաքում ինչ-որ լուրեր է պտտվում: քաղաքում հին լուրեր են
Այնպես փախան, որ հետքերն էլ չի երևում: այնպես արագ

4. Կետերի փոխարեն ինչպե՞ս հարցին պատասխանող բառեր կամ բառակապակցություններ գրի՛ր:

1.  Թեև տխուր էր, բայց լավ էր դիմավորեց հյուրերին:
2. Թեև ձանձրացել էր, բայց տխուր լսում էր ընկերոջը:
3. Չնայած հոգնել էր, բայց պայքրում էր կատարեց մոր հանձնարարությունը:
4. Չնայած ուշանում էր, բայց … արեց ընկերոջ խնդրածը:
5. Թեև գիտեր տատի պատմելիքը, բայց … սպասում էր նրա խոսելուն:
6. Չնայած շատ էր վախենում, բայց … առաջ գնաց:
7. Թեև ինքն էլ դողում էր, բայց բաճկոնը … գցեց ընկերուհու ուսերին:

1․ Ո՞ր թիվը կստանանք, եթե 25-ը մեծացնենք 20%-ով։25×20=500:100=5

2․ Ո՞ր թիվը կստանանք, եթե 28-ը մեծացնենք 25%-ով։28×25=700:100=7

3․ Ո՞ր թիվը կստանանք, եթե 32-ը մեծացնենք 40%-ով։  32×40=1280:100=12

4․Ո՞ր թիվը կստանանք, եթե 36-ը փոքրացնենք  25%-ով։ 36×25=900:100=9

5․Ո՞ր թիվը կստանանք, եթե 40-ը փոքրացնենք  20%-ով։40×20=40×20=800:100=8

6․Ո՞ր թիվը կստանանք, եթե 24-ը փոքրացնենք  40%-ով։24×40=960:100=9,6  24-9,6=14.4

7․25-ը քանի՞ տոկոսով  պետք է փոքրացնենք, որ դառնա 20։ 25×20=500:100=5

8․10-ը քանի՞ տոկոսով  պետք է փոքրացնենք, որ դառնա 8։ 10×8=80:100=8

9․32-ը քանի՞ տոկոսով  պետք է փոքրացնենք, որ դառնա 28։

32×28=886:100=8

10․30-ը քանի՞ տոկոսով  պետք է մեծացնենք, որ դառնա 45։ 45-30=15 

30-100%

15-x%

30x=1500

X=1500:30

X=50

11․18-ը քանի՞ տոկոսով  պետք է մեծացնենք, որ դառնա 24։ 

18-100%

6-x%

6×100=18xX

18xX=600

X=600:18

X=33,6

12․40-ը քանի՞ տոկոսով  պետք է մեծացնենք, որ դառնա 50։

50-40=10

40-100%

10-X%

40xX=10×100

40xX=1000

X 1000:40

X=25

Տնային աշխատանք

1․ Ո՞ր թիվը կստանանք, եթե 48-ը մեծացնենք 60%-ով։

48×60:100=28,8 48+28,8=76,8

2․ Ո՞ր թիվը կստանանք, եթե 64-ը մեծացնենք 75%-ով։

64×75:100=48  64+48=112

3․Ո՞ր թիվը կստանանք, եթե 12-ը փոքրացնենք  30%-ով։

12×30:100=3,6   12,0-3,6=8,4

1. Փակագծում տրված գոյականները գրի՛ր, եզակի կամ հոգնակի ձևով։
   Գրի՛ր պահանջվող ձևն ինչպե՞ս գտար: ԵԶԱԿԻ թռչունների ձև (Տղան) Հոգնակի Օրերը (Ոստիկանները Մարդիկ ջուրը փողոցը մարդիկ
   
   (Տղա) համարձակ աոաջ եկավ: (Օր) ամառանոցում արագ ու հետաքրքիր են անցնում: Ծովափի ժայոերին թառել են սպիտակ (թռչուն): (Ոստիկան) այդ տանը մի իսկական գա­զանանոց հայտնաբերեցին: (Մարդ) կարող են հիսուն ձևով «այո» ասել, բայց այդ բառի գրության միայն մեկ (ձև) կա: Այդ լճի (ջու ր) երբեք չի սաոչում: Մաքուր, անձրևից դեռ թաց (փողոց) դատարկ էր: Հավանաբար (մարդ) քնած էին:
2. Նախադասությունների մեջ թող միայն ո՞վ ի՞նչ է անում, ի՞նչը ի՞նչ արեց հարցերին պատասխանող բառերը։
   Ամեն առավոտ ես արթնանում եմ ժամը 8-ին։
   Աղբուրը կարկաչեց ուրախ խոխոջով։
   Մայրիկս աշխատում է ժամացույցի գործարանում։
   Այս տարվա երաշտը փչացրեց ամբողջ բերքը։
   Դահլիճով մեկ հնչեց աղջկա երգը։
   Տղան նկարում է գեղեցիկ մայրամուտը։

3.Գրիր հետյալ բառերի հոգնակի թիվը․
սար-սարեր ծառ-ծառեր բառ-բառեր տուն-տներ երգ-երգեր հյուր-հյորեր
ծաղիկ-ծաղիկներ երեխա-երեխաներ սեղան-սեղաններ պատուհան-պատուհաններ դպրոց-դպրոցներ նստարան-նստարաններ
Հիմա գրիր՝ որ դեպքում եր ավելացրիր, որ դեպքում՝ ներ

սար-սարեր ծառ-ծառեր բառ-բառեր տուն-տներ երգ-երգեր հյուր-հյորեր
ծաղիկ-ծաղիկներ երեխա-երեխաներ սեղան-սեղաններ պատուհան-պատուհաններ դպրոց-դպրոցներ նստարան-նստարաններРУБ

1. Փակագծում տրված գոյականները գրի՛ր, եզակի կամ հոգնակի ձևով։
   Գրի՛ր պահանջվող ձևն ինչպե՞ս գտար: եզակի տղան,թռչուներ հոգնակի օրերը ոստիկաներ մարդիկ ջուրը
   
   (Տղա) համարձակ աոաջ եկավ: (Օր) ամառանոցում արագ ու հետաքրքիր են անցնում: Ծովափի ժայոերին թառել են սպիտակ (թռչուն): (Ոստիկան) այդ տանը մի իսկական գա­զանանոց հայտնաբերեցին: (Մարդ) կարող են հիսուն ձևով «այո» ասել, բայց այդ բառի գրության միայն մեկ (ձև) կա: Այդ լճի (ջու ր) երբեք չի սաոչում: Մաքուր, անձրևից դեռ թաց (փողոց) դատարկ էր: Հավանաբար (մարդ) քնած էին:

1. Նախադասությունների մեջ թող միայն ո՞վ ի՞նչ է անում, ի՞նչը ի՞նչ արեց հարցերին պատասխանող բառերը։
   Ամեն առավոտ ես արթնանում եմ ժամը 8-ին։
   Աղբուրը կարկաչեց ուրախ խոխոջով։
   Մայրիկս աշխատում է ժամացույցի գործարանում։
   Այս տարվա երաշտը փչացրեց ամբողջ բերքը։
   Դահլիճով մեկ հնչեց աղջկա երգը։
   Տղան նկարում է գեղեցիկ մայրամուտը։

3.Գրիր հետյալ բառերի հոգնակի թիվը․
սար-սարեր

ծառ-ծառեր

բառ-բառեր

տուն

երգ-երգեր

հյուր -հյուրեր

ծաղիկ-ծաղիկներ

երեխա -երխաներ

սեղան -սեղաներ

պատուհան-պատուժաներ

դպրոց-դպրոցներ

նստարան -նստարաներ

Հիմա գրիր՝ որ դեպքում եր ավելացրիր, որ դեպքում՝ ներ

Կրկնություն

Դասարանական աշխատանք

1. Գտնել 48-ի 20%-ը։48×20:100=9
2. Գտնել 36-ի 25%-ը։ 36×25:100=9
3. Գտնել 64-ի 40%-ը։64×40:100=25
4. Գտնել 75-ի 20%-ը։ 75×20:100=15
5. Գտնել 80-ի 25%-ը։80×25:100=20
6. Գտնել այն թիվը, որի 20%-ը հավասար է 12-ի։ 12×100:20=60
7. Գտնել այն թիվը, որի 25%-ը հավասար է 15-ի։15×100:25=60
8. Գտնել այն թիվը, որի 30%-ը հավասար է 45-ի։45×100:30=150
9. Գտնել այն թիվը, որի 40%-ը հավասար է 80-ի։80×100:40=200
10. Գտնել այն թիվը, որի 50%-ը հավասար է 34-ի։34×100:80=42
11. Գտնել 16-ի 34 մասը։161×34=484
12. Գտնել 20-ի 45 մասը։201×45=805
13. Գտնել 30-ի 710 մասը։301×710=21010
14. Գտնել 45-ի 415 մասը։415×451=18015
15. Գտնել60-ի 23 մասը։601×23=1203
16. Գտիր թիվը , եթե նրա 25 մասը 24 է։241×25=485
17. Գտիր թիվը , եթե նրա 45 մասը 32 է։321×45=1285
18. Գտիր թիվը , եթե նրա 23 մասը 36 է։361×23=723
19. Գտիր թիվը , եթե նրա 56 մասը 40 է։401×56=2006
20. Գտիր թիվը , եթե նրա 78 մասը 56 է։561×78=3928

Որսորդն եւ կաքաւն

Որսորդն կալաւ կաքաւ մի եւ կամէր զենուլ: Եւ ասէ կաքաւն.

— Մի՛ սպանանէր զիս, զի ես խաբեցից զբազում կաքաւս ու ածից յականատս քո:

Եւ ասէ որսորդն.

— Այժմ ստուգիւ մեռցիս ի ձեռաց իմոց, զի զսիրելիս եւ զազգականս քո մատնես ի մահ:

Բառարան

կալաւ — բռնեց

զենուլ — մորթել

ասէ — ասում է

զիս — ինձ

զի — որ, թե, որովհետև, որպեսզի

խաբեցից — խաբեմ, կխաբեմ, պիտի խաբեմ, խաբելու եմ

ածից — բերեմ, կբերեմ, պիտի բերեմ, բերելու եմ

ականատ — թակարդ

յականատ — (դեպի) թակարդները, թակարդներում

ստուգիւ — ստուգապես, իսկապես

մեռցիս — մեռնես, կմեռնես, պիտի մեռնես, մեռնելու ես

ի ձեռաց — ձեռքից

զսիրելիս — սիրելիներին

զազգականս — ազգականներին

մատնես — մատնում ես

ի մահ — մահվան

 Հարցեր և առաջադրանքներ

Ճիշտ կարդա հետևյալ բառերը.

զբազում, զսիրելիս, յականատս:

Աշխարհաբար դարձրու հետևյալ բառերն ու բառակապակցությունները.

կաքաւ մի, մի՛ սպանաներ, զբազում կաքաւս, յականատս քո, ի ձեռաց իմոց, զսիրելիս եւ զազգականս քո:

Արտագրիր այս հարցերի պատասխանները.

Ի՞նչ բռնեց որսորդը: կաքավ

Կաքավն ի՞նչ խոստացավ որսորդին: ինչ որ բան

Կաքավի խոստմանն ի՞նչ վերաբերմունք ցույց տվեց որսորդը: բարիություն

Առակն աշխարհաբար դարձրու:

Ինչպիսի՞ն է կաքավը (բնութագրիր կաքավին): Ինչ է ցույց տալիս առակը: խելացի խորամանկ

Նույն բովանդակությամբ պատմություն հորինիր, որի հերոսները միայն մարդիկ են: Մի մարդ իր համար քայլում և խնդրեց , որ իրան փող տան ,բայց նրան ոչինչ տվեցին։ առակս ցույց է տալիս որ պետկ ինքտ աշխատանք

1.Փակագծերում տրված բայերր գրի´ր պահանջված ձևով:

Ծարավ ագռավը թռավ կճուճի մոտ ջուր խմելու: Կտու ցը ջրին որ չհասավ, (փորձել) կճուճը թեքել: Բայց կճուճն ամուր կանգնել էր տեղում, ու ագռավը թեքել չկարողացավ: Նա մի քիչ (մտածել)ու մանր քարեր (լցնել) կճուճի մեջ: Ջուրը (բարձրանալ), (հասնել)կճուճի բերանին: Ու ագռավը հագեցրեց ծարավը:

նա փորզեց, թեքել,լցնել,հասնել,բարձրանալ)

2․ Պատմությունը պատմի՛ր. գրավոր (փոխադրիր)՝

ա/) առնետի անունից,
բ/ հոգևորականի անունից:

Երբևէ լսե՞լ եք, որ մարդն ու առնետը բարեկամանան, ու դեո առնետն էլ փրկի մարդու կյանքը: Զարմանալի է, չէ՞:
Այս դեպքն Անգլիայում է պատահել: Չգիտես որտեղից հոգևորականի տանն առնետ է հայտնվել: Առնետն այնքան է գնացել-եկել հոգևորականի տուն, որ ինքը տանտիրոջն է սո­վորել, տանտերն էլ՝ իրեն. վերջր ընկերացել են: մենք ընգերացան առնետ որհվետև ես մի օր նրան կերակրեցի։ Մի օր ես իմ համար քնած եմ և առնետ ուժեղ կծեց

Մի գիշեր հոգևորականը վեր է թռել քնից. առնետը կծել էր նրա այտը: Սկզբում առնետի վրա զայրացել է, բայց հենց տեսել է վառվող վարագույրները, գլխի է ընկել, թե ի´նչ է պատահել: Նրա տանը հրդեհ էր սկսվել: Պարզ է, որ տունն էլ լրիվ կվառվեր,  ինքն էլ, եթե բարեկամ առնետը չլիներ ու թուշը մի լավ չկծեր:

3․ Կարդա՛ առակը, լրացրո՛ւ  վերջին նախադասությունները և վերնագրի՛ր։

Գայլերը ուզում էին հարձակվել ոչխարների հոտի վրա, բայց ոչ մի կերպ չէր հաջողվում, որովհետև շները պահպանում էին ոչխարներին: Նրանք որոշեցին խորամանկությամբ հասնել իրենց նպատակին և դեսպաններ ուղարկեցին ոչխարների մոտ` շներին հանձնելու առաջարկով. չէ՞ որ հենց նրանց պատճռով է թշնամանք առաջացել, և եթե շներին հանձնեն, ապա գայլերի և ոչխարների միջև խաղաղություն կհաստատվի: Ոչխարները գլխի չընկան թե դրանցից ի՛նչ է ծագելու, և շներին հանձնեցին:

Եվ այն ժամանակ գայլերը, որ ավելի ուժեղացել էին, առանց դժվարության հաշվեհարդար տեսան անպաշտպան հոտի հետ:

• Առակը այն մարդկանց մասին է, ովքեր խորամանկ են
• Առակը նաև այն մարդկանց մասին է, ովքեր ուժեղ են

4․ Կարդա՛ առակը, լրացրո՛ւ  վերջին նախադասությունը և վերնագրի՛ր։

Քաղցած աղվեսը տեսավ խաղողի վազը` կախ ընկած ողկույզներով և ուզեց դունչը հասցնել խաղողին, բայց չկարողացավ: Եվ, հեռանալով, ինքն իրեն ասաց. ,,Դեռ խակ է,,:

• Առակն այն մարդկանց մասին է, ովքեր նրանց մասին է որոնք հեն որ չեն կարում ուրիշներինե չեն թողում

5․ Կարդա՛ առակը, լրացրո՛ւ  վերջին նախադասությունը և վերնագրի՛ր։

Ամառվա մի օր ուղևորները, կեսօրվա շոգից սաստիկ հոգնած, ճանապարհ էին գնում:
Նրանք տեսան սոսին, մոտեցան և պառկեցին նրա ստվերում` հանգստանալու:
Նայելով սոսու ոստերին` իրար մեջ խոսեցին.
— Բայց ախր անպտուղ է այդ ծառը և մարդկանց համար` անօգուտ: Սոսին նրանցպատասխանեց.
— Ապերախտ եք դուք, իմ հովանուց օգտվում եք և տեղնուտեղն էլ ինձ անպտուղ ևանօգուտ անվանում:

• Առակն այն մարդկանց մասին է, ովքեր ոգտագործում են ինչ որ բան և դժգոհում

Դաս 7

Թվի գտնելը նրա տոկոսներով

Դասարանական աշխատանք

1․ Գտե՛ք թիվը, եթե հայտնի է, որ նրա` 

ա) 20 %-ը հավասար է 125-ի,  125×100=12500:20=625

գ) 110 %-ը հավասար է 770-ի, 770×100=77000:100=770

2․ Ցորենն աղալիս ստացվում է նրա զանգվածի 75 %-ի չափ ալյուր։ Որքա՞ն ցորեն պետք է աղալ 375 կգ ալյուր ստանալու համար։375×100=37500:75=500

3․ Աղջիկները դասարանի աշակերտների ամբողջ քանակի 52 %-ն են։ Դասարանում կա 12 տղա։ Ընդամենը քանի՞ աշակերտ կա դասարանում։ 12×100=1200:48=25

4․ Ապրանքի գինը 5600 դրամ էր։ Այդ գինը նախ բարձրացավ 10 %-ով, ապա իջավ նույնքան տոկոսով։ Նախնական գնի համեմատ ավելի թա՞նկ, թե՞ ավելի էժան դարձավ ապրանքը։5600×100=560000:10=560 5600+560=6160

6160-616=

Տնային աշխատանք

1․ Գտե՛ք թիվը, եթե հայտնի է, որ նրա` 

բ) 35 %-ը հավասար է 140-ի,140×100=14000:35=400

դ) 20%-ը հավասար է 60-ի։ 60×100=6000:20=300

2․  Ուղղանկյան երկարությունը 18 սմ է, որ նրա լայնության 120 %-ն է։ Գտե՛ք ուղղանկյան պարագիծը։18×100=1800:603․ Բանվորը պիտի պատրաստեր 80 մանրակ։ Հերթափոխի վերջում նա նախատեսված աշխատանքը կատարել էր 130 %-ով։ Քանի՞ մանրակ էր պատրաստել բանվորը։80×130:100=104 մանրակ

Թթվածնի և այլ նյութերի միջև տեղի ունեցող քիմիական ռեակցիաներն անվանում են օքսիդացման ռեակցիաներ, իսկ դրանց հետևանքով ստացվող նյութերը՝ օքսիդներ:Այն բարդ նյութերը, որոնք կազմված են երկու տարրի ատոմներից, որոնցից մեկը թթվածինն է, կոչվում են օքսիդներ:
Օքսիդներ կարող են առաջանալ և՛ մետաղների, և՛ ոչ մետաղների՝ թթվածնի հետ միացումից:
Օրինակ
—ածխածինը՝ (C)-ն միանալով թթվածնին առաջացնում է ածխածնի օքսիդ կամ ածխաթթու գազ՝ CO2:
—պղինձը՝ (Cu) -ը միանալով թթվածնին առաջացնում է պղնձի օքսիդ՝ CuO:
Օքսիդների ստացումը և դրանց վիճակը
Օքսիդները սովորական պայմաններում կարող են լինել պինդ, հեղուկ և գազային:
Մետաղների օքսիդները սովորական պայմաններում պինդ նյութեր են:
Ոչ մետաղների օքսիդները սովորական պայմաններում կարող են լինել.
 —պինդ՝ P2O5
— հեղուկ՝ H2O
— գազ՝CO2
Օքսիդները ստացվում են ոչ միայն պարզ, այլ նաև բարդ նյութերը թթվածնով օքսիդացնելիս։
Օրինակ
Բնական գազը բարդ նյութ է, որի այրման ժամանակ ստացվում է երկու տեսակի օքսիդ՝ ջուր՝ H₂O և ածխաթթու գազ՝ CO₂։
Օքսիդները մեր շրջապատում:
Դրանց կիրառությունըՄեր շրջապատում կան բազմաթիվ օքսիդներ՝ 
ջուր՝ H₂O (ջրածնի օքսիդ), ածխաթթու գազ՝CO₂ (ածխածնի օքսիդ), ավազ՝SiO₂ (սիլիցիումի օքսիդ) և այլն։ Բազմաթիվ հանքատեսակներ նույնպես պարունակում են օքսիդներ։

ԹԹուներ:
Թթուներ են կոչվում այն բարդ նյութերը, որոնց բաղադրության մեջ առկա են մետաղի ատոմի կողմից տեղակալվելու ընդունակ ջրածնի ատոմներ:

Առավել հայտնի թթուներն են՝

—աղաթթուն՝ HCl

—ազոտական թթուն՝ HNO₃

—ծծմբական թթուն՝ H₂SO₄

—ֆոսֆորական թթուն՝ H₃PO₄
Թթուների բանաձևերից երևում է, որ դրանք միշտ պարունակում են ջրածնի ատոմներ: Քիմիական ռեակցիաների ընթացքում այդ ատոմները տեղակալվում են մետաղի ատոմներով: Բնության մեջ և կենցաղում ևս հանդիպում են թթուներ:
Օրինակ
քացախաթթու, կաթնաթթու, կարագաթթու, թրթնջկաթթու, կիտրոնաթթու, խնձորաթթու և այլն:
Անվանումներից պարզ է դառնում, թե որտե՛ղ են այդ թթուները հանդիպում:Որոշ թթուներ շատ թունավոր են: Առավել հայտնի թունավոր թթուներից են կապտաթթուն կամ ցիանաջրածնական թթուն՝ HCN, պլավիկյան կամ ֆտորաջրածնական թթուն ՝HF
Թթվի մոլեկուլում ջրածնի ատոմի (կամ ատոմների) հետ կապված այլ տարրերի ատոմները կամ ատոմների խմբերը, կոչվում են թթվային մնացորդ:
Օրինակ՝ ազոտական թթվի մնացորդը՝ NO3 խումբն է, ծծմբական թթվինը՝ SO4 խումբը, աղաթթվում՝ Cl ատոմը:
Թթուների բնութագրիչ հատկությունները:
Թթուներին կարելի է հայտնաբերել հայտանյութերի, ինչպես նաև թթուների բնութագրական հատկությունների միջոցով:

Հիմքեր

Հիմքեր կամ հիդրօքսիդներ են կոչվում այն բարդ նյութերը, որոնք կազմված են մետաղի ատոմից և մեկ կամ մի քանի հիդրօքսիլ խմբերից:
Հիդրոքսիլ խումբ են անվանում մետաղին միացված OH խումբը:
Հիմքերն անվանվում են համապատասխան մետաղի անվանն ավելացնելով հիդրօքսիդ բառը:
Օրինակ
KOH՝ կալիումի հիդրոքսիդ
NaOH՝ նատրիումի հիդրոքսիդ
Al(OH)₃՝ ալյումինի հիդրոքսիդ
Fe(OH)₂,Fe(OH)₃՝ երկաթի հիդրոքսիդներ:
Հիմքերը լինում են ջրում լուծվող և ջրում չլուծվող։ Ջրում լուծելի հիմքերն անվանում են ալկալիներ։
Ալկալիներ են KOH-ը, NaOH-ը,Ca(OH)₂-ը, Ba(OH)₂-ը:
Անհամեմատ ավելի մեծ է ջրում չլուծվող հիմքերի թիվը՝ Mg(OH)₂, Cu(OH)₂, Fe(OH)₂ և այլն:

Աղեր
Աղերը բարդ նյութեր են, որոնք կազմված են մետաղների ատոմներից և թթվային մնացորդներից։  Աղերն անվանելիս տալիս են նրա բաղադրության մեջ մտնող մետաղի և թթվային մնացորդի անունը։Ծծմբական թթվի աղերն անվանում են սուլֆատներ:
Օրինակ
Նատրիումի սուլֆատ` Na<sub>2</sub>SO<sub>4</sub>, կալցիումի սուլֆատ` CaSO₄, պղնձի սուլֆատ` CuSO<sub>4</sub>:
Ազոտական թթվի աղերն անվանում են նիտրատներ:
Կալիումի նիտրատ՝ KNO<sub>3</sub>, նատրիումի նիտրատ՝ NaNO<sub>3</sub>, արծաթի նիտրատ՝ AgNO<sub>3:</sub>
Աղաթթվի աղերն անվանում են քլորիդներ:
Օրինակ
Նատրիումի քլորիդ (NaCl) (մեզ հայտնի կերակրի աղ), արծաթի քլորիդ` (AgCl):
Բոլոր աղերը պինդ նյութեր են, կարող են լինել գունավոր և անգույն, ջրում լավ լուծվող (NaCl), NaNO₃ և վատ լուծվող (AgCl), CaCO₃:
Աղերը լայն կիրառություն ունեն կենցաղում: Կերակրի աղը կամ նատրիումի քլորիդը (NaCl) անփոխարինելի է սննդի մեջ:
Հրուշակեղենի և հանքային ջրերի արտադրությունում օգտագործում են նատրիումի հիդրոկարբոնատը NaHCO₃` սննդի սոդան:
Оճառի նաև ապակու արտադրության մեջ օգտագործվում է նատրիումի կարբոնատը Na₂CO₃, որը հայտնի է նաև լվացքի սոդա անվանմամբ:

Շինարարության մեջ լայն կիրառություն ունի կրաքարը` CaCO₃, գիպսը, որ ևս աղ է:
Գիպսն օգտագործվում է նաև բժշկության մեջ՝ ատամնատեխնիկայում, ոսկրաբուժությունում:

Դասարանական աշխատանք

Պատասխանել հարցերին

1. Ո՞ր նյութերն են կոչվում օքսիդներ:
2. Ի՞նչ թթուներ կան բնության մեջ:
3. Որտե՞ղ է կիրառվում գիպսը:

Լրացուցիչ տնային առաջադրանքներ

1. Ո՞րն է օքսիդացման ռեակցիան:
2. Ի՞նչ բաղադրություն ունեն աղերը:
3. Ի՞նչ բաղադրություն ունեն հիմքերը: